Buddyzm, czyli „Nauka Przebudzonego”, jest jedną z najstarszych religii świata. Liczy ona około 2600 lat. Jest to uniwersalny system filozoficzno-etyczny, który zajmuje się dobrem wszystkich żyjących stworzeń, od jednostki po społeczeństwo, nie wyróżniając nikogo.

Założycielem buddyzmu był pochodzący z północnyh Indii Siddhartha Gautama. Początkowo ta dharmiczno-nieteistyczna religia zwana była jako dharma lub sasana. Pojęcie „buddyzm” zostało wprowadzone do obiegu stosunkowo niedawno, przez zachodnich uczonych.

Religia ta nie posiada dogmatów, pozwalając człowiekowi na dowolne wgłębianie się w istotę buddyzmu oraz w Cztery Szlachetne Prawdy. Nie doświadczyła także wszystkich okropieństw, które dotyczyły np. chrześcijaństwa. Wyznawcy buddyzmu nie byli poddani działaniu inkwizycji, nie palono ksiąg buddyjskich i nie polowano na heretyków. Buddyzm zawsze był i będzie religią pokoju i tolerancji.

Aby osiągnąć wewnętrzny spokój, harmonię oraz zrozumienie świata i człowieka, należy kierować się wskazaniami buddyjskimi, które podzielić można na dwie kategorie:

• wskazania w buddyzmie theravady,
• wskazania w buddyzmie mahajany.

Theravada jest najstarszą szkołą buddyjską i oznacza „naukę starszych”. W jej skład wchodzi pięć wskazań panca-sila, osiem wskazań attha-sila oraz dziesięć wskazań dasa-sila.

Panca-sila dotyczy osób świeckich. Punkty zakładają:

• nakaz powstrzymywania się od zabijania,
• nakaz powstrzymywania się od kradzieży,
• nakaz powstrzymywania się od uprawiania niewłaściwego seksu,
• nakaz powstrzymywania się od kłamania i oszukiwania innych,
• nakaz powstrzymywania się od spożywania alkoholu i narkotyków.

Attha-sila dotyczy również osób świeckich, ale posiadających zaawansowaną praktykę. Do nich zaliczyć można pomocników mnichów. W skład wskazań wchodzi wyżej wymieniona piątka oraz:

• nakaz powstrzymywania się od spożywania posiłków po południu,
• nakaz powstrzymywania się od tańca, śpiewu, malowania i perfumowania ciała oraz strojenia się,
• nakaz powstrzymywania się od spania w wysokich i luksusowych łóżkach.

Dasa-sila dotyczy tych, którzy dopiero zaczynają swą podróż na drodze buddyzmu. Do wyżej wymienionej ósemki doliczyć trzeba dodatkowo:

• nakaz powstrzymywania się od przyjmowania złota i srebra, tzn. ogólnie rozumianych środków płatniczych.

Około I wieku p.n.e. pojawił się nowy kierunek buddyzmu, Mahajana, który zakłada dziesięć wskazań, które są bardzo podobne do tych ze szkoły Theravady. Głoszą one:

• nie zabijać,
• nie kraść,
• nie pragnąć seksu,
• nie pić alkoholu i nie używać narkotyków,
• nie mówić o błędach innych,
• nie chwalić się,
• nie być skąpym,
• nie popadać w gniew i nie oczerniać Trzech Klejnotów – Buddy (założyciela religii), Dharmy (zasad etycznych) i Sanghi (wspólnoty buddyjskich mnichów).

Te pięć głównych wskazań zostało stworzonych, aby oczyścić trzy czynniki człowieka – jego ciało, umysł i mowę. Pomagają one współczesnemu człowiekowi, tak zdegenerowanemu w tych czasach, podbudować swój moralny i etyczny kręgosłup oraz zwalczać chorobę toczącą człowieka w zarodku. Są to nauki uniwersalne i oczywiste. Nie są to nakazy i zakazy, a jedynie zalecenia, których przestrzeganie pozwala na oczyszczenie się z choroby cywilizacyjnej.

Pojęcia „medytacji” i „kontemplacji” w buddyzmie nie są tożsame. Na medytację składa się wiele różnych praktyk, których zadaniem jest umożliwienie wejścia w stan kontemplacji. Medytacja jest pracą z umysłem, prowadzącą do wyciszenia. W kontemplacji natomiast umysł nie angażuje się w żaden wysiłek. W czasie kontemplacji mogą pojawiać się myśli, ale kontemplujący nie jest przez nie warunkowany.
Kontemplacja ma na celu odkrycie niedualistycznej natury rzeczy. Polega ona na wniknięciu w tożsamość „Ja”.
Wejście w stan kontemplacji określane jest tybetańskim słowem „dzogszag”. „Dzogszag” oznacza tyle, co „nietworzenie niczego”, „pozostawienie rzeczy takimi, jakimi są”. Dzogszag, czyli bycie takim, jakim się jest, bez zmieniania i poprawiania, uwolnienie się od wpływu drugorzędnych przyczyn, jest więc celem wszystkich praktykujących kontemplację.

Stan kontemplacji osiągnąć można, podążając różnymi drogami. Spośród wielu dostępnych praktyk, wyróżnić można:

• Praktykę trekcze, prowadzącą do pełnej relaksacji, rozluźnienia, wyzwolenia, uwolnienia od napięć,
• Praktykę Xinas, polegającą na koncentracji, prowadzącej do uspokojenia i wyciszenia,
• Praktykę Lhagton, która stabilizuje spokój i pozwala pracować z myślami,

Obiektami kontemplacji mogą być, między innymi:

• własny oddech,
• własne ciało, jego położenie,
• nietrwałość życia,
• niedoskonałość ciała,
• uczucia,
• stan umysłu,
• zjawiska.

Pięć wyższych form świadomości, możliwych do osiągnięcia na drodze kontemplacji:

1. prawdziwa wiedza oczu bóstwa – forma ta związana jest ze zmysłem wzroku i pozwala widzieć rzeczy niezależnie od odległości i innych przeszkód.
2. prawdziwa wiedza słuchu/słyszenie uszami bóstwa – forma ta związana jest ze zmysłem słuchu i pozwala słyszeć rzeczy niezależnie od odległości i bez względu na ich głośność.
3. znajomość innych umysłów – dzięki niej można czytać cudze myśli. Osiągnięcie tej zdolności jest bardzo trudne.
4. wiedza o życiu i śmierci – pozwala ona przeczuwać czyjąś bliską śmierć oraz jej okoliczności, a także miejsce, w którym dana istota się odrodzi.
5. prawdziwa wiedza cudów – polega ona na rzeczywistej zdolności czynienia cudów, osiągniętej poprzez wyzbycie się wszelkich ograniczeń.

Praktykujący może także osiągnąć cel ostateczny – formę Świetlistego Ciała. Całkowita Realizacja, przejawiająca się przez osiągnięcie formy Świetlistego Ciała oznacza kres iluzji i cierpienia, przekroczenie wszelkich dualizmów i początek całkowitej, doskonałej wolności, mądrości i szczęścia.

„Wejście w kontemplację na czas,

jakiego mrówka potrzebuje, aby przejść od podstawy nosa po jego koniec,

przyniesie większy postęp w dążeniu ku urzeczywistnieniu,

niż całe życie spędzone na gromadzeniu pozytywnych zasług.”

Budda Śakjamuni

Święta buddyjskie oznaczane są według kalendarza księżycowego. Dlatego też ich daty są ruchome.

Najważniejsze święta buddyjskie:

• DZIEŃ DHARMY (pełnia księżyca w lipcu)

Pewnego dnia, wkrótce po swoim oświeceniu, Budda wyruszył w drogę, by odnaleźć swoich dawnych uczniów i przekazać im swoje doświadczenia. Wydarzenie to można uznać za powstanie buddyzmu. Dzień Dharmy stanowi więc uczczenie pierwszego nauczania Buddy. Słowo „Dharma” tłumaczyć można jako „prawda”. Jest to także termin odnoszący się do oświecenia i nauki buddyjskiej.

W Dniu Dharmy buddyści czytają świętą księgę.

• LOSAR (pierwsze trzy dni pierwszego miesiąca księżycowego)

Losar to najważniejsze święto w Tybecie. Jest to tybetański Nowy Rok. Losar obchodzone jest w lutym i trwa trzy dni. Pierwszy dzień powinien być poświęcony rodzinie. Drugi i trzeci to natomiast okazja do spotkania z dalszymi krewnymi i przyjaciółmi.

Wykonywane są czynności przywodzące na myśl oczyszczenie, odnowienie, oczekiwanie na nowe. Ludzie zakładają nowe ubrania, przygotowują specjalne potrawy, bielą budynki, tańczą i ucztują. Mnisi przyozdabiają klasztory i prowadzą religijne rytuały, przywołują opiekuńcze bóstwa.

• CHUNGA CHOEPA (piętnasty dzień pierwszego miesiąca księżycowego)

Chunga Choepa to święto upamiętniające przypisywane Buddzie cuda. W czasie Chunga Choepy pokazywane są wykonane przez mnichów kolorowe rzeźby z masła. Odbywają się tańce i śpiewy.

Sztuka rzeźbienia w maśle z mleka jaka rozwijała się w Tybecie już w starożytności. Buddyjscy mnisi przed przystąpieniem do rzeźbienia przechodzą specjalny rytuał. W czasie pracy często moczą dłonie w zimnej wodzie, żeby masło nie topniało pod wpływem ich dotyku.

• DZIEŃ SANGHI (pełnia księżyca w listopadzie)

Dzień Sanghi obchodzony jest w celu uczczenia duchowej wspólnoty buddyjskiej (Sanghi). Upamiętnia on spontaniczne zgromadzenie się 1250 oświeconych mnichów w Veluvana Vihara, gdzie nauczał Budda. Budda wygłosił wtedy Patimokkha (zbiór reguł klasztornych).

W czasie Dnia Sanghi buddyści wymieniają się podarunkami, medytują, śpiewają, zapalają lampy oliwne, potwierdzają swoje oddanie nauce buddyjskiej.

• KATHINA (jedenasty miesiąc roku księżycowego, zazwyczaj październik)

Kathina przypada na zakończenie Vassy – okresu, gdy wędrowni mnisi zatrzymują się w jednym miejscu na trzy miesiące. Kathina to, trwające miesiąc święto, które oznacza, że mogą oni ruszyć w dalszą drogę.

Według pism buddyjskich, grupa trzydziestu mnichów wędrowała, by spędzić Vassę z Buddą. Vassa rozpoczęła się jednak, zanim mnisi dotarli do celu. Chcąc nie chcąc, zatrzymali się. Słysząc o ich zawodzie, Budda przekazał im podarunek – materiał, z którego mieli uszyć szatę. Szata miała stać się własnością jednego z mnichów.

Buddyści – laicy podtrzymują tę tradycję i zawsze na zakończenie Vassy składają mnichom w podarunku materiał. Mnisi szyją z niego szatę i przekazują ją jednemu spośród siebie.

• PARINIRWANA (pełnia księżyca w lutym)

Parinirwana to święto na pamiątkę śmierci Buddy. Buddyści wierzą, że osiągnąwszy oświecenie, zaznał on spokoju i wolności od fizycznej egzystencji i związanego z nią cierpienia.

W czasie Parinirwany czytane są fragmenty z „Parinirvana Sutra”, opisującej ostatnie dni życia Buddy.

Parinirwana jest okazją do zastanowienia się nad własną, przyszłą śmiercią oraz relacjami, związkami, które, zgodnie z nietrwałą, przejściową naturą rzeczy, także umrą. Rozmyślania takie nie są jednak przyczyną smutku. Buddyzm nakazuje bowiem zaakceptować stratę i niestałość.

• WESAK (pełnia księżyca w maju)

Wesak to najważniejsze święto w buddyzmie. Obchodzone jest na pamiątkę narodzin Buddy. Dla niektórych buddystów oznacza ono także upamiętnienie jego oświecenia i śmierci. Jest to dzień, w którym buddyści przypominają sobie ścieżkę Buddy ku oświeceniu i próbują odnaleźć własną drogę.

Wesak to bardzo radosne i kolorowe święto. W Tajlandii zapala się na tę okazję papierowo-drewniane lampiony. Często przygotowywana jest także ceremonia wypuszczenia, uwięzionych w klatkach, ptaków.

Buddyści śpiewają, modlą się, a także odwiedzają świątynie, zanoszą tam jedzenie, świece i kwiaty.

Uroczystość mitry – nazwa ceremonii mitry wywodzi się z sanskryckiego słowa „mitra” oznaczającego „przyjaciela”. Natomiast wedyjskie Mitra oraz awestyńskie Mithra pochodzą od awest. „mitra” („przysięga, pakt, ugoda, przyjaźń).

Na wzięcie udziału w uroczystości mitry decyduje się osoba praktykująca buddyzm, która ceni sobie rozwijanie mądrości, szczodrości (dana), metta oraz etyki w sensie buddyjskim. Chce ona dać temu zewnętrzny wyraz i podzielić się tym z przyjaciółmi należącymi do wspólnoty buddyjskiej. Stając się mitrą, daje się wyraz temu, że jest się buddystą, a także temu, że zamierza się wcielać w życie nauki Buddy i je praktykować. Jest to kolejny krok w wybranej przez siebie ścieżce duchowej.

Według buddyzmu słowo to charakteryzuje kogoś, kto zamierza praktykować Dharmę. Ceremonia mitry pozwala na pogłębienie swojej praktyki w społeczności buddyjskiej. Wyznawcy Buddy mogą pomóc takim adeptom poprzez organizowanie dla nich specjalnych zajęć, odosobnienia bądź kursu buddyzmu dla mitrów.

Można stać się mitrą, jeśli dany człowiek:

• uważa się za buddystę,
• chce kierować się w swoim życiu pięcioma wskazaniami etycznymi,
• sądzi, że wspólnota buddyjska jest dla niego odpowiednia.

Adept mitry powinien również praktykować Dharmę od co najmniej sześciu miesięcy.

Dzisiaj uroczystość mitry rozpoczyna się zazwyczaj medytacją metta bhawana, potem następuje recytacja tzw. trzyczęściowej pudży, czyli nowoczesnego tekstu buddyjskiego przeplatanego mantrami oraz tradycyjnym tekstem Trzech Schronień i Pięciu Wskazań Etycznych. W trakcie ceremonii adept mitry symbolicznie ofiaruje statuetce przedstawiającej Buddę kwiat, świeczkę oraz kadzidełko. Po uroczystości uczestnicy zazwyczaj udają się na poczęstunek.

Mitraizm to kult solarnego boga Mitry (“Niezwyciężonego Boga Słońca”). Powstał w XIV p.n.e. Podstawowe misterium mitraistyczne stanowiły rytuały przejścia, inicjacji. Polegało to na zaprowadzeniu adepta do piwnicy bądź groty, tam ustawiano go pod wykutym otworem zasłoniętym kratą. Na tej kracie zabijano byka ciosem w kark. Inicjowany pokrywał się byczą krwią, niemal kąpiąc się w niej. W następnej kolejności wyprowadzano go na światło. Potem przez tydzień karmiony był wyłącznie mlekiem, niczym nowonarodzony.

Na dzień uroczystości mitry wybierany jest dzień przesilenia zimowego, czyli w kalendarzu słonecznym Dzień Narodzin, Zstąpienia Boga Mitra (25 grudnia). Kult Mitry naucza o oczyszczaniu Duszy i o życiu Duszy poprzez kolejne wcielenia aż do osiągnięcia całkowitego wyzwolenia bez konieczności narodzin oraz wstąpienia do wyższego świata.

Nirwana to pojęcie występujące w buddyzmie, hinduizmie oraz innych naukach dharmicznych.

Jest stanem duchowym, wolnym od cierpienia i zmian. Odbywa się na bardzo zaawansowanym poziomie urzeczywistnienia. Nirwana stanowi wyspę, schronienie, ucieczkę i cel. Osiąga się ją dzięki pracy nad umysłem wraz z wyzbyciem się karmy. Stan nirwany łączy buddystów ze śmiercią.

W buddyzmie nirwana to wyzwolony od cyklu narodzin oraz śmierci (samsary) nieuwarunkowany stan ducha (skt asamskŗta dharma). Jako słowo składa się z przedrostka ni[r]- (ni, nis, nih)- „na zewnątrz, z dala od, bez” oraz rdzenia vâ[na] (pali vâti)- oznaczającego „powiew”. Osoba, która osiągnęła nirwanę uwolniła się tym samym od cierpienia, które ma swoje źródło w niewiedzy. Nie powstają wówczas splamienia oraz odpowiadająca im karma, zaś po śmierci nie dochodzi do następnego wcielenia. Często błędnie określa się nirwanę jako „zgaśnięcie”, a tak naprawdę oznacza „oświecenie”. Jest ona całkowitym wyzwoleniem się od wszystkich ziemskich pragnień.

Do osiągnięcia nirwany kierują ścieżki:

1. Należytego poglądu.
2. Należytego myślenia (wolne od żądzy, nieżyczliwości).
3. Należytej mowy (brak obmowy, kłamstw).
4. Należytego postępowania (brak kradzieży, zabójstw).
5. Należytego sposobu zarobkowania.
6. Należytego dążenia (wspierania dobra, usuwania zła).
7. Należytej uwagi.
8. Należytej koncentracji (medytacja).

W znaczeniu negatywnym określa się ją jako: tanhakkhaya – Ustanie pragnień; nirodha – Ustanie; virāga – Nieobecność pragnień. W znaczeniu pozytywnym to: śiva – Pomyślne, Dobre; sarana – Schronienie; khema – Bezpieczeństwo; pāra – Przeciwległy brzeg, Druga strona; tāna – Ochrona; dipa- Wyspa; śuddhi- Czystość; śanti- Spokój, Uspokojenie.

Nirwana to także „stan doskonałej szczęśliwości osiągnięty przez duszę” czy wchodzenie na wyższe piętra samoświadomości.

Dalajlama jest przedstawicielem szkoły gelug, zaliczanej do czołowych placówek buddyzmu tybetańskiego. Inaczej mówiąc Dalajlama to także żywy Budda oraz zwierzchnik lamaizmu. Wyznawcy tej religii w osobie Dalajlamy odnajdują symbol nieustającego współczucia, które przekazywane jest dla innych ludzi. Słowo dalajlama jest połączeniem wyrażeń ta-le, czyli ocean oraz bla-ma − lama. Tytuł ma podkreślać, że lama posiada tyle mądrości, ile jest wody w ocenie. Pierwszym Dalajlamą był Gendun Drup, który żył w latach 1391-1474. Natomiast przez 10 lat – do 1588 roku, tytuł III Dalajlamy nosił Sonam Gjatso.

Buddyzm tybetański zakłada, iż każdy Dalajlama jest istotą, która po śmierci ma możliwość dokonania świadomego wyboru swojego nowego wcielenia. Bardzo często Dalajlamowie podkreślają, gdzie narodzą się ponownie, tyle że już w innym ciele. Dlatego też, w oparciu o tybetańskie wierzenia, Dalajlama jest zawsze ten sam, z czasem zmienia wyłącznie swoje ciało. Tym samym numery, jakie otrzymują kolejni Dalajlamowie, są informacją o następnej inkarnacji. Dalajlamowie to także znawcy nauk tantrycznych w szkole gelug. Zajmują się nauczaniem i przekazywaniem swojej wiedzy kolejnym pokoleniem.

Od 1940 roku tybetańskim guru jest Tenzin Gjaco. XIV Dalajlama od 1959 roku przebywa na uchodźstwie, z racji niechęci wobec Tybetu, władz Chińskiej Republiki Ludowej. Mimo to Tenzin Gjaco aktywnie działa na rzecz Tybetu. XIV Dalajlama jest duchowym przywódcą Tybetańczyków. W pokojowy sposób stara się rozwiązać konflikt z Chinami, przez co zmuszony jest przebywać na poza Tybetem.

Tenzin Gjaco podróżuje po świecie, gdzie na wielu spotkaniach, stara się przedstawić trudną sytuację Tybetu. Poza tym nieustannie wydaje kolejne publikacje o życiu i religii. Był wielokrotnie odznaczony przez organizacje na całym świecie, m.in. Orderem Ecce Homo oraz Złotym Medalem Kongresu. W 1989 roku Tenzin Gjaco został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. XIV Dalajlama posiada również liczne doktoraty honoris causa (Uniwersytet Boloński, Columbia University w Nowym Jorku, Brandeis University w Bostonie oraz Uniwersytet Jagielloński).

Buddyzm to jedna z najstarszych religii świata i co najważniejsze jedna z nielicznych, niewprowadzana za pomocą miecza. W zasadzie buddyzm to bardziej filozofia życia i zbiór zasad etycznych niż typowa wiara znana w Europie chrześcijańskiej.

Twórcą tego ruchu był żyjący ok. VI i W w.p.n.e. Siddhartha Gautama, a do dzisiejszych czasów buddyzm doczekał się wielu odłamów i kierunków dostosowanych do potrzeb ludzi w różnych stronach świata. Świetnym przykładem buddyzmu lokalnego jest stworzony w końcu II w. n.e. buddyzm tybetański.

Jak sama nazwa wskazuje objął on tereny Tybetu i krajów ościennych, czyli Mongolii, Nepalu. W Tybecie buddyzm stał się religią państwową w VI wieku. Buddyzm tybetański, który znamy dziś zrodził się w IX w., kiedy do Tybetu sprowadzono mnichów, a wśród nich Padmasambhavę, który jest twórcą najstarszego tybetańskiego klasztoru Samye. Po tym fakcie pojawiły się dwa odłamu buddyzmu tybetańskiego, a właściwie trzy szkoły:

• Sakyapa,
• Ningmapa,
• Kagyupa.

W XV w. pojawiła się kolejna szkoła, która szybko stała się tą wiodącą i to ona zaczęła odgrywać najważniejszą rolę w tym azjatyckim regionie świata. Jej twórcą był teolog Tsongkhapa, a jego szkoła to Gelukpa. To, co charakterystyczne w tym odłamie to celibat, surowe wychowanie i ascetyczne życie. To wyznawcy tego odłamu wprowadzili „instytucję” Dalajlamy, czyli najwyższego przywódcy religijnego, reinkarnację Awalokiteśwara (przy kolejnym szukaniu kolejnego wcielenia tego bóstwa pierwszy raz będą pod uwagę brane dziewczynki).

W buddyzmie tybetańskim Lama to nauczyciel duchowy, a ten najważniejszy Dalajlama jest wybierany od XVI w., a obecnie panuje czternasty już Dalajlama. Jest nim Tenzing Gyatso urodzony w 1935, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Ze względu na sytuację polityczną w tym regionie i zagrożenia ze strony Chin jest on przywódcą na uchodźctwie. Kilka tygodni temu ogłosił on chęć przejścia na emeryturę i zrzekł się swoich politycznych uprawnień. Przez instytucję Lam, buddyzm tybetański znany jest także jako lamaizm.

Tym, co od razu rzuca się, jako cecha odróżniająca buddyzm tradycyjny od tego tybetańskiego to jego bogatość rytuałów i wierzeń. Bardzo rozbudowany jest kult bóstw i duchów odpowiedzialnych za różne dziedziny życia i bogactwa naturalne. Rozróżnić też można cztery główne tradycje, czyli:

1. Gelug,
2. Sakja,
3. Ningma,
4. Kagju,
5. w samym Tybecie kultywuje się jeszcze Bon.

W buddyzmie obowiązuje kalendarz księżycowy, który wyznacza wiernym dni świąteczne. Są to głównie święta związane z Buddą Siakjamuni, jego życiem i oświeceniem. Ważne są też pielgrzymki do miejsc świętych związane z tym Buddą. Ważnym elementem buddyzmu tybetańskiego są doktryny i system praktyk. Korzenie doktryn pochodzą z Indii, a mówią o teorii umysłu i świata. Jest ich cztery: wajbaszika, sautrantika, czittamatra, madhjamaka. W zależności od tradycji wyróżnia się też osiem wielkich systemów praktyk buddyzmu tybetańskiego, osiem ścieżek prowadzących do wyzwolenia, ścieżki właściwych poglądów, intencji, mowy, działania, sposobu życia, wysiłku, uważności i koncentracji.

Bodhidharma to postać-legenda w buddyzmie mahajany. Określany jako dwudziesty ósmy patriarcha buddyzmu indyjskiego i pierwszy patriarcha buddyzmu chan. Również w buddyzmie zen, Bodhidharmę uznaje się, że pierwszego patriarchę.

W niektórych chińskich dokumentach znajduje się adnotacja o przybyciu 40-letniego mnicha z Indii, który miał przekazać pewną wiadomość Dharmie Buddzie. Miało to nastąpić około 470 roku. Nie wszyscy jednak wierzą w tę legendę.

W trakcie tego spotkania z cesarzem Wu doszło do nieporozumienia, w wyniku którego mnich został odprawiony z dworu. Następne zaproszenie cesarza spotkało się już z odmową Bodhidharmy. Zakonnik za cel obrał sobie klasztor Shaolin, znajdujący się w prowincji Henan, jednak nie został tam wpuszczony.

Bodhidharma zamieszkał w pobliskiej jaskini. Przebywał tam przez 9 lat, w trakcie których powstało jedno z jego dzieł „Nauczanie zen„. Obecnie ów grota stanowi bardzo popularną atrakcję turystyczną. Z czasem mnisi z Shaolin pozwolili Bodhidharmie wejść do klasztoru, a on pokazał im korzyści płynące z ćwiczeń fizycznych. Owe ruchu były wstępem do popularnej sztuki walki, jaką jest kung-fu.

Mnich miał czterech uczniów. Nirwanę osiągnął około 540 roku, co zwiększa rozpiętość wiekową mnicha. Część źródeł podaje, że dożył on 150 lat. Pochowano go w świątyni Xiong’er Shan.

Bodhidharma najczęściej przedstawiony jest na różnych obrazach czy rysunkach jako klęczący mnich bez nóg i rąk. Ma on zazwyczaj ciemną i gęstą brodę, kruczoczarne brwi oraz duże, szeroko otwarte oczy (często bez powiek i źrenic) o przeszywającym spojrzeniu.

Istnieje wiele niesamowitych opowieści dotyczących buddyjskiego mnicha. Podobno jego medytacja, odbywająca się w jaskini, trwała nieprzerwanie przez 9 lat w jednej pozycji. Bodhidharma cały czas siedział i wpatrywał się w ścianę. Tak wytężone wpatrywanie się wypaliło dziury w skale.

Jeśli więc komuś pomożemy, czyn nasz stworzy siłę, która będzie dojrzewać, aż w końcu, w stosownym momencie ujawni się w postaci pomocy, którą, gdy zajdzie taka potrzeba, otrzymamy od innych.

Wynika więc z tego, że wszelkie skutki mają swoje przyczyny i wszystko, czego doświadczamy, zarówno dobro, jak i zło jest naturalną konsekwencją naszych działań.

Karma – nieskończony zespół działań i sił, przyczyn i skutków – pcha do przodu wszechświat i życie. Jest niezawodnym, bezosobowym i obiektywnym prawem, które pozwala zachować porządek moralny.

Karma jest twórczą energią, tworzoną przez działania wszystkich ludzi, utrzymującą porządek w kosmosie bez wprowadzania pojęć „nagrody” i „kary”. To co nas spotyka nie jest, jak mówi nauka buddyjska, ani nagrodą, ani karą za nasze wcześniejsze czyny, ale ich owocem, naturalnym następstwem.

Karma to nie „los” czy „przeznaczenie”, to impulsy skłaniające ludzi do robienia czegoś.

Według buddyzmu, każda rzecz, od najprostszych począwszy, a na złożonych, takich jak zasady rządzące wszechświatem, skończywszy, jest dziełem mocy karmy. Nie istnieje nikt, kto by władał kosmosem, oceniał ludzkie postępki i nagradzał za nie lub karał. Nie istnieje też pierwsza przyczyna. To sam człowiek tworzy przyczyny, a później doświadcza ich efektów.

Karma wpływa na nasze przyszłe żywoty, na to, w jakiej postaci będziemy się odradzać. Oddziałuje także na nasz charakter, osobowość, zdolności, nawyki. Od karmy zależą nasze życiowe doświadczenia, środowisko, w jakim się rodzimy, sytuacja materialna, pozycja społeczna, stosunki z innymi ludźmi.

Karma jest więc w swej istocie zbliżona do tego, co w tradycji judeochrześcijańskiej nazywa się „wolą Boga”. Tyle że buddyzm przyjmuje naturalistyczny, a tradycja judeochrześcijańska – teistyczny punkt widzenia.

Zgodnie z prawem karmy kluczem do szczęścia jest zrozumienie powiązań między zjawiskami, dostrzeganie zasady przyczyny i skutku i umiejętne poruszanie się w świecie nieskończonego ciągu działań i sił.

Buddyzm, jak wiadomo, wywodzi się z Indii, gdzie mnóstwo jest podobnych do niego wierzeń, które pojawiły się zarówno przed, jaki i po jego powstaniu. Ta różnorodność sprawiła, że i sam buddyzm zaczął z czasem ewoluować i mieć coraz więcej kierunków czy odłamów.

Głównym założeniem tej religii, choć nie uznaje ona wiary w jakiegokolwiek Boga jest samodoskonalenie siebie poprzez swój rozwój duchowy i fizyczny oraz dążenie do niwelowania cierpienia wszelkich istot żyjących, ponieważ to cierpienie jest najgorszą rzeczą, która może je spotkać. Założeniem buddyzmu jest przestrzeganie czterech podstawowych prawd i kolejne nauki są tworzone na podstawie tych założeń, a mianowicie mamy prawdy:
o cierpieniu,
o przyczynie cierpienia,
o usuwaniu cierpienia,
o ścieżce prowadzącej do ustania cierpienia.

Aby zniwelować owo cierpienie Budda przekazał jeszcze osiem kolejnych wskazówek mających na celu uzupełnienie pierwszych czterech. Dotyczą one właściwych poglądów, właściwych postanowień, właściwych czynów, właściwych słów, właściwego zarobkowania, właściwego wysiłku, właściwej uwagi i właściwej medytacji. W ten sposób przejdzie się od samsary (niekończącej się wędrówki) do nirwany (wyzwolenia), a to z kolei prowadzi do ponownego świata.

Na pojawienie się w jednym z sześciu światów człowiek pracuje przez całe swoje kolejne życie, a trafić może do: piekła, krainy duchów, krainy zwierząt, krainy ludzi, krainy tytanów, krainy bogów. Na prawidłowy rozwój człowieka i jego pojawienie się w jednym ze światów duży wpływ ma medytacja, która w wielu religiach hinduskich odgrywa kluczową rolę. To dzięki medytacji, według buddyzmu, człowiek zagląda w głąb siebie i znajduje tam odpowiedzi na nurtujące go pytania. Medytacja rozwija też koncentrację i jasność myślenia.

W buddyzmie, ze względu na rozległość geograficzną, jego wyznawców i wiekowość religii rozróżnić można trzy najważniejsze kierunki:
hinajana lub theravada,
mahajany,
mantrajana.

Hinajana to najstarszy kierunek mówiący o dochodzeniu do oświecenia poprzez własne doświadczenia. Najpopularniejszy obecnie w Laosie, Cejlonie, Birmie i Kambodży. Mahajana umożliwia zbawienie nie tylko mnichów buddyjskich, ale także świeckich wyznawców buddyzmu. Dzieli się ją jeszcze na pięć kierunków: japoński zen, koreański son, chan, amidyzm, szkołę czystej krainy. Kraje, w których jest najpopularniejsza to Japonia, Chiny i Korea. Mantrajana (wadżrajana lub buddyzm tantryczny) z kolei opiera się o bodhisattwy, czyli próby zbawienia poprzez pomaganie innym, niwelowanie ich cierpienia. Istnieje dziesięć ścieżek bodhisattwy, które po ich zaliczeniu pozwalają na upragnione oświecenie. Podzielić ja można na kilka kierunków: sendai, singon i tzw. buddyzm tybetański, który z kolei ma kolejne odłamy, tantry: kagu, a w nim europejskie ośrodek Diamentowej Drogi, bon, sakja, ningma, geug, dzionang. Te odmiany najbardziej popularne są na Sri Lance i w dawnym Tybecie opanowanym obecnie przez komunistyczne Chiny. Bardziej liberalne odmiany mantrajany chętnie przyswajają się w krajach zachodnich, głównie w USA i Niemczech.